Günlük yaşamda hepimiz zaman zaman zorlu davranışlarla karşılaşırız. Bir çocuğun okulda sürekli kavga etmesi, bir gencin aşırı öfke patlamaları yaşaması ya da bir yetişkinin ilişkilerinde tekrarlayan çatışmalar yaratması... Bu davranışların ardında çoğu zaman göremediğimiz psikolojik dinamikler yatar. Davranış sorunları, bireyin kendisine ve çevresine zarar veren, tekrarlayan ve işlevselliğini bozan örüntülerdir. Ancak bu sorunların yalnızca "kötü huy" ya da "karakter eksikliği" olarak değerlendirilmesi, hem yanlış hem de çözümü geciktiren bir yaklaşımdır.
Psikolojik açıdan davranış sorunları şu başlıklar altında incelenebilir:
- Dışa yönelim sorunları: Saldırganlık, öfke patlamaları, kurallara karşı gelme, yıkıcı davranışlar
- İçe yönelim sorunları: Aşırı kaygı, sosyal geri çekilme, depresif belirtiler
- İlişkisel sorunlar: Akranlarla sürekli çatışma, arkadaş edinememe
- Dürtüsellik ve dikkat sorunları: Konsantrasyon güçlüğü, sabırsızlık, plansız hareket etme
Bu davranışların her birinin altında farklı psikolojik mekanizmalar işler. Örneğin sürekli saldırgan davranan bir çocuk, aslında kendi duygularını tanımlayamıyor ve ifade edemiyordur.
Davranış sorunlarının ortaya çıkışında birçok psikolojik etken rol oynar. Duygusal düzenleme güçlüğü en temel nedenlerden biridir. Bağlanma örüntüleri de bu tabloda önemli bir yer tutar. Travma ve olumsuz yaşam deneyimleri güçlü tetikleyiciler arasındadır. Öğrenilmiş davranış kalıpları da göz ardı edilmemelidir.
Peki davranış sorunlarının profesyonel destek gerektirdiğini nasıl anlarız?
- Davranış en az altı aydır devam ediyor ve sıklığı artıyorsa
- Okul, iş veya sosyal yaşamda ciddi aksamalara neden oluyorsa
- Kişinin kendisine ya da başkalarına zarar veriyorsa
- Aile ilişkileri ciddi şekilde bozulmuşsa
- Kendi kendine başa çıkma çabaları sonuç vermiyorsa
Bilişsel davranışçı terapi, oyun terapisi ve aile danışmanlığı etkili tedavi yaklaşımlarıdır. Unutulmamalıdır ki davranış sorunları bir zayıflık işareti değildir. Aksine, bireyin bir şeylerin yolunda gitmediğine dair verdiği bir sinyaldir.
Samsun'da davranış sorunları konusunda profesyonel psikolojik destek almak istiyorsanız, Pozitif Akademi Psikolojik Danışmanlık ve Eğitim Merkezi olarak yanınızdayız. Uzman kadromuzla bireysel danışmanlık, oyun terapisi ve aile danışmanlığı hizmetlerimiz aracılığıyla size ve sevdiklerinize yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.
